ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΙΣΗ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ή πως αντιλαμβάνεται το Υπουργείο Εσωτερικών την ανάπτυξη

 

     Πριν λίγες μέρες το Υπουργείο Εσωτερικών ανακοίνωσε ένα νέο σχέδιο πρόσληψης ανέργων για να καλυφθούν ανάγκες της τοπικής αυτοδιοίκησης, διαφορετικό από το πρόγραμμα απασχόλησης του Υπουργείου Εργασίας όπου προβλέπονται προσλήψεις ανέργων με χρήματα του ΕΣΠΑ για πεντάμηνη απασχόληση μέσω Μ.Κ.Ο.            (Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων).

     Το σχέδιο του Υπ. Εσωτερικών, σχέδιο που επεξεργάζεται και προωθεί ο υφυπουργός κος Πάρης Κουκουλόπουλος, προβλέπει την απασχόληση στην τοπική αυτοδιοίκηση έως και 100.000 ατόμων σε βάθος τριετίας (να φθάσουμε δηλαδή στις δημοτικές εκλογές του 2014), με μέγιστη διάρκεια τα 135 μεροκάματα ανά έτος και αμοιβή 25 ευρώ ανά μεροκάματο. Η επιλογή των εργαζομένων θα γίνεται μέσω καταλόγων ανεργίας του ΟΑΕΔ, οι προσλαμβανόμενοι πρέπει να ασκούν τεχνικά επαγγέλματα (κατά βάση οικοδόμοι διαφόρων ειδικοτήτων) και τέλος η επιλογή και πρόσληψή τους θα γίνεται χωρίς διαδικασία ΑΣΕΠ. Οι ασφαλιστικές εισφορές των εργαζομένων στο πρόγραμμα αυτό θα καταβάλλονται στο ΙΚΑ μέσω του ΟΑΕΔ. Τέλος το πρόγραμμα θα είναι συγχρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΣΠΑ) και από δάνειο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), στην οποία θα εκχωρηθούν για την εξόφληση του τα έσοδα των δήμων από νομοθετημένους φόρους και τέλη (ΤΑΠ, ζύθου, διαφήμισης κλπ). Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα δώσει τα χρήματα μισθοδοσίας, ενώ η ΕΤΕπ τα απαιτούμενα χρήματα για την αγορά των ενσωματωμένων στα έργα πρώτων υλών.

     Τα παραπάνω περιγραφόμενα ταιριάζουν επακριβώς με την κατασκευή έργου με την μέθοδο της αυτεπιστασίας (όσο και αν ο κ. υφυπουργός προσπάθησε να το διαψεύσει με δηλώσεις του σε κανάλια και εφημερίδες), μέθοδο στην οποία κατέφευγαν πολλοί δήμαρχοι στις παλιές εποχές των παχιών αγελάδων, προκειμένου να εξυπηρετήσουν την πολιτική τους πελατεία με επίφαση την κατασκευή έργων.

     Σήμερα όμως, κάποιος λογικός και σκεπτόμενος άνθρωπος κάτοικος αυτής της χώρας, που μπορεί ακόμα να προβληματίζεται με λογική και ηρεμία, αποστασιοποιημένος από όλες τις οικονομικού (αλλά και τρομοκρατικού) χαρακτήρα ενέργειες και σχεδιασμούς της κυβέρνησης, τυφλός και κουφός απέναντι στα ΄΄πολεμικά ανακοινωθέντα΄΄ των Μ.Μ.Ε., αν εν πάση περιπτώσει υπάρχει κάποιος με αυτά τα χαρακτηριστικά σήμερα, θα μπορούσε να κάνει μια σειρά λογικών σκέψεων:

-         Μπορεί κάποιος εργαζόμενος έστω και χωρίς οικογενειακά βάρη να ζήσει δουλεύοντας 135 μέρες τον χρόνο για 25 ευρώ την ημέρα; Λαμβάνοντας  υπόψη τα σημερινά δεδομένα της ανεργίας του 16% επισήμως (και πάνω από 20% ανεπισήμως), ας υποθέσουμε ότι έστω και με δυσκολία το αποδέχεται, για να πάει παρακάτω

-         Έχουν κάνει οι δήμοι καταγραφές των αναγκών τους σε μόνιμες κατασκευές ανά τοπικό διαμέρισμα, έχουν ομαδοποιήσει τα παρεμφερή έργα, έχουν έτοιμες μελέτες για οικοδομικά ή γενικότερα τεχνικά έργα;  Έχουν συντάξει τιμολόγια, προϋπολογισμούς, τεχνικές περιγραφές; Τα έχουν συμπεριλάβει  στα προγράμματα εκτελεστέων έργων τους;

Και συνεχίζει

-         Υπάρχουν έτοιμες προδιαγραφές και λοιπά τεύχη για διαγωνισμούς προμήθειας των απαιτούμενων υλικών που θα ενσωματωθούν στα έργα;

-         Έχουν οι δήμοι το απαιτούμενο τεχνικό προσωπικό που θα κάνει την επίβλεψη για την σωστή κατασκευή των έργων, την παρακολούθηση του προσλαμβανόμενου προσωπικού και κυρίως τα μεταφορικά μέσα για την μεταφορά όλων αυτών στον τόπο του κάθε έργου; (να ληφθεί υπόψη ότι οι δήμοι πλέον δεν είναι μια κωμόπολη, μια πόλη, είναι μικροί νομοί με δεκάδες πόλεις, κωμοπόλεις και χωριά στην ευθύνη τους).

     Και σαν συνετός άνθρωπος (όπως αρχικά υποθέσαμε),  ολοκληρώνοντας θα πρέπει να κάνει μια τελευταία σκέψη

-        Ακόμα και αν υποθέσουμε ότι όλα τα παραπάνω μπορεί κάποιος δήμος να τα καλύπτει σε έναν σχετικά ικανοποιητικό βαθμό, υπάρχει δυνατότητα να υπολογισθεί το κόστος ανά μονάδα παραγόμενου έργου ή όπως αλλιώς μπορεί να μετρηθεί και να συγκριθεί το κόστος αυτό  με το κόστος για την παραγωγή του ίδιου έργου που θα εκτελεσθεί σύμφωνα  με την  εφαρμοζόμενη διαδικασία της ανάθεσής του μέσω δημοπρασίας; Γιατί σε τελική ανάλυση παλιότερα οι αυτεπιστασίες καλύπτονταν από ΣΑΤΑ ή τακτικά έσοδα των δήμων, ενώ τώρα τα μισά χρήματα είναι δάνειο για το οποίο εκχωρούνται χωρίς δεύτερη κουβέντα και για πολλά χρόνια μελλοντικά έσοδα των δήμων, με τα οποία μέχρι σήμερα καλύπτονταν βασικές και ανελαστικές δαπάνες λειτουργίας.

      Δυστυχώς, στο τελευταίο ερώτημα, όση καλή θέληση και να έχει, όσους συμβιβασμούς και παραχωρήσεις και να κάνει, η απάντηση είναι αμείλικτη για το σχεδιαζόμενο πρόγραμμα του Υπουργείου Εσωτερικών.

 

     Ο Πολ Γκρούγμαν, διάσημος οικονομολόγος, στο βιβλίο του ΄΄ Η κρίση του 2008 ΄΄ (εκδόσεις Καστανιώτη) με αφορμή την κατάρρευση της Lehman Brothers  αναφέρει: ΄΄ Το 1929 (στο οικονομικό κραχ της Αμερικής), οι δημόσιες επενδύσεις έπαιξαν καταλυτικό ρόλο στην αντιμετώπιση της κρίσης. Μπορεί και τώρα να γίνει το ίδιο. Οι δημόσιες επενδύσεις έχουν δύο μεγάλα πλεονεκτήματα. Τα χρήματα δαπανώνται πραγματικά. Από την άλλη, δημιουργείται κάτι που έχει αξία. Η αλλιώς, καλό είναι στις δημόσιες επενδύσεις να εξασφαλίζονται τα δύο αυτά πράγματα ΄΄

     Άραγε με το σχέδιο για την απασχόληση του Υφυπουργού Εσωτερικών αυτές οι δύο προϋποθέσεις εξασφαλίζονται; Η απάντηση είναι κατηγορηματικά αρνητική.

     ΠΡΩΤΟΝ, απασχόληση χωρίς συγκεκριμένο αντικείμενο, απασχόληση που πρέπει υποχρεωτικά να γίνει για 135 ημέρες, ούτε λιγότερες ούτε περισσότερες, απασχόληση που βασίζεται όχι στις ανάγκες ενός έργου αλλά στην υποχρέωση για κατ΄ανάγκη παρουσία του εργαζόμενου που θα τσεκάρεται απλά κάθε μέρα σε μια κατάσταση προκειμένου να εισπράξει τα 25 ευρώ, απασχόληση που αμείβεται τόσο χαμηλά και μοιάζει περισσότερο με επίδομα ανεργίας παρά με αμοιβή για εργασία εξειδικευμένου τεχνίτη, ΔΕΝ ΝΟΕΙΤΑΙ. Να σημειώσουμε ότι σήμερα η ελάχιστη αμοιβή που δέχεται το ΙΚΑ για εργαζόμενους άγαμους και χωρίς καμιά προϋπηρεσία (χωρίς έστω και μία τριετία) είναι καθαρά 61,93 ευρώ για τεχνίτη ανά ημέρα, 55,36 ευρώ για βοηθό και 52,35 ευρώ για εργάτη. Επιπλέον κανείς δεν εξασφαλίζει ότι τα χρησιμοποιούμενα υλικά θα ενσωματωθούν σωστά και σύμφωνα με τις προδιαγραφές τους στο έργο, με την απαιτούμενη ποιότητα και στην προβλεπόμενη ποσότητα. Και να μην ξεχνάμε ότι για την προμήθεια και αποπληρωμή των υλικών αυτών, οι δήμοι θα εκχωρήσουν έσοδα των επόμενων 20 έως 30 χρόνων, τελείως αναγκαία για την λειτουργία τους στις σημερινές συνθήκες όπου οι περισσότεροι είναι υπερχρεωμένοι και η ΣΑΤΑ εξαιρετικά μειωμένη.

     ΔΕΥΤΕΡΟΝ, το παραγόμενο προϊόν πρέπει να έχει αξία. Δηλαδή να κατασκευασθεί σωστά, να εξυπηρετεί τις ανάγκες για τις οποίες έγινε, αλλά και να είναι υπαρκτές οι ανάγκες αυτές και όχι εφεύρημα της τελευταίας στιγμής μόνον και μόνον για να μπει κάποιος δήμος στο συγκεκριμένο πρόγραμμα.

     Εν κατακλείδι, έχουμε την άποψη ότι δεν εξασφαλίζονται οι δύο προϋποθέσεις που εύστοχα έθεσε ο Πολ Γκρούγμαν, προκειμένου να πιάσει τόπο μια δημόσια επένδυση.

    Από αρκετούς ελέγχους και υπολογισμούς που έγιναν στο παρελθόν και από εργοληπτικές οργανώσεις αλλά και από τεχνικές υπηρεσίες δήμων, αποδείχθηκε ότι, πέραν του αμφιλεγόμενου αποτελέσματος, το κόστος ενός έργου με αυτεπιστασία στοίχισε από 5 έως 15 φορές ακριβότερα από ό,τι θα στοίχιζε αν κατασκευαζόταν με την διαδικασία ανάθεσης μέσω δημοπράτησής του.

      Για τον λόγο αυτό, αν όντως το Υπουργείο Εσωτερικών μπορεί να εξασφαλίσει έστω και λίγες πιστώσεις, προτείνουμε τον κλασικό τρόπο κατασκευής έργων. Δημοπρασία, ανάθεση, κατασκευή, επίβλεψη, παραλαβή, χρήση. Πλεονεκτήματα; Πολλά. Γρήγορη κατασκευή, απασχόληση όσων πραγματικά χρειάζονται και μπορούν να προσφέρουν και για όσο χρειάζεται (όχι ντε και καλά 135 μεροκάματα). Στις δημοπρασίες υπάρχουν εκπτώσεις που μπορούν να επαναχρηματοδοτήσουν νέα έργα, οι εργολάβοι πληρώνουν ΦΠΑ για ό,τι αγοράζουν και αποδίδουν τον υπόλοιπο, το ΙΚΑ εισπράττει τις προβλεπόμενες και όχι μειωμένες εισφορές για τους εργαζόμενους, η Εφορία προεισπράττει τον αναλογούντα φόρο, η ανεργία μειώνεται, η αγορά κινείται. Αν μάλιστα οι προϋπολογισμοί των έργων είναι μεταξύ 100 και 400 χιλιάδων ευρώ, τα έργα γίνονται σύντομα (μέσα σε 5-6 μήνες) και το Δημόσιο μέσα στο διάστημα αυτό επαναεισπράττει περίπου το 40% των διατεθειμένων πιστώσεων (ΦΠΑ, φόρο, ΙΚΑ), και μπορεί αν θέλει (πέρα από το όποιο προϊόν έκπτωσης) να το ξαναρίξει στην αγορά.

     Όσο και αν με τα παραπάνω κινδυνεύουμε να κατηγορηθούμε ότι σκεπτόμαστε συντεχνιακά στηρίζοντας εργολαβικά συμφέροντα, επιμένουμε ότι αυτό, με πολύ απλές έως απλοϊκές σκέψεις, σημαίνει για μας ΑΝΑΠΤΥΞΗ.

     Την μέθοδο  - πρόταση του Υπουργείου Εσωτερικών, εμείς στον τόπο μας τουλάχιστον, δεν την λέμε καταπολέμηση της ανεργίας, δεν την λέμε ανάπτυξη,  την λέμε ΑΛΙΜΟΥΡΑ.

 

 

 

Γιώργος Β. Μπαρμπούτης

Μέλος του Δ.Σ. του Σ.Ε.Δ.Ε Καρδίτσας